Việt Nam được đánh giá là một trong những nước bị ảnh hưởng nghiêm trọng của BĐKH, trong đó đồng bằng sông Cửa Long là một trong ba đồng bằng dễ bị tổn thương nhất do nước biển dâng. Nhận thức rõ tác động của BĐKH, Chính phủ Việt Nam đã xây dựng và triển khai thực hiên Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH.Các Bộ, ngành và địa phương đã và đang xây dựng kế hoạch hành động để ứng phó với những tác động cấp bách trước mắt và những tác động tiềm tàng lâu dài của BĐKH; nhiều nghiên cứu đã được thực hiện ở các mức độ khác nhau.

 Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Môi trường là một trong những cơ quan đi đầu trong các nghiên cứu về BĐKH. Trong thời gian gần đây nhất (2008 – 2010), Viện đã chủ trì thực hiện và hoàn thành đề tài nghiên cứu cấp nhà nước KC.08.13 “Nghiên cứu ảnh hưởng của BĐKH đến các điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và đề xuất các giải pháp chiến lược phòng tránh, giảm nhẹ và thích nghi, phục vụ phát triển bền vững kinh tế xã hội ở Việt Nam”, thuộc chương trình “Khoa học và công nghệ phục vụ phòng tránh thiên tai, bảo vệ môi trường và sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, KC.08”. Một trong những kết quả của đề tài là cuốn sách “Biến đổi khí hậu và tác động ở Việt Nam” đã được biên soạn nhằm giới thiệu những kiến thức cơ bản về BĐKH , thực trạng BĐKH toàn cầu và ở Việt Nam, kịch bản BĐKH cho Việt Nam, tác động của BĐKH đến các ngành, lĩnh vực và các khu vực địa lý-khí hậu trong cả nước..

Sách do nhóm tác giả TS. Nguyễn Văn Thắng, GS.TS. Nguyễn Trọng Hiệu, PGS.TS. Trần Thuc thực hiện; KS. Lê Nguyên Tường, KS. Trần Văn Sáp hiệu đính.

Sách do Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật ấn hành tháng 6 năm 2011.

Được sự nhất trí của UNDP, Dự án tăng cường năng lực quốc gia ứng phó với BĐKH tại Việt Nam nhằm giảm nhẹ và kiểm soát phát thải khí nhà kính, đã cung cấp tài chính cho việc biên tập, xuất bản và in ấn.

Nội dung sách gồm 4 phần chính :

Phần I: Một số thuật ngữ về BĐKH.

Phần này bao gồm gần 300 thuật ngữ được trích và bổ sung từ cuốn “Biến đổi khí hậu” do GS.TS. Nguyễn Đức Ngữ chủ biên,  xuất bản năm 2008. Các thuật ngữ được sắp xếp theo vần, thứ tự A, B, C…, có liên quan đến các mảng khí hậu và BĐKH; Công ức khung của Liên Hợp quốc, Nghị định thư Kyoto, cơ chế phát triển sạch và các văn kiện quốc tế về BĐKH; các thuật ngữ chuyên môn về các yếu tố khí tượng-khí hậu, khí nhà kính…Tham khảo các thuật ngữ này, người đọc có thêm một nguồn kiến thức rất bổ ích trong quá trình nghiên cứu về BĐKH.

Phần II: Một số kiến thức cơ bản về BĐKH, gồm 3 chương

Chương 1: Biến đổi khí hậu toàn cầu, giới thiệu (1) Khí nhà kính: Các khí nhà kính, nguồn gốc và đặc điểm, tiềm năng nóng lên toàn cầu của khí nhà kính, các kịch bản phát thải khí nhà kính; (2) Một số biểu hiện của BĐKH, thể hiện bằng sự biến đổi của nhiệt độ không khí bề mặt trái đất, biến đổi lượng mưa, biến đổi của một số yếu tố khí quyển trong tầng đối lưu; (3) Các kịch bản BĐKH đã được công bố 1992, 2001, 2007 dựa trên các kịch bản phát thải khí nhà kính theo các nhóm A₁F1 (Kỹ thuật năng lượng phát triển theo hướng phát triển nhiên liệu hóa thạch), A₁T (Năng lượng phát triển theo hướng nhiên liệu phi hóa thạch) và nhóm A₁B (Phát triển năng lượng cân bằng giữa hóa thạch và phi hóa thạch)…và (4) Tác động của BĐKH trên phạm vi toàn cầu, chủ yếu là tác động đối với các hệ tự nhiên và sinh thái; tác động đối với các lĩnh vực và một số khu vực điển hình trên thế giới.

Chương 2: Các hiệp định quốc tế về BĐKH bao gồm Công ước khung của Liên hiệp quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC) và Nghị định thư Kyoto của UNFCCC

Chương 3: Lịch sử BĐKH và các sự kiện quan trọng gần đây. Đây là một chương ngắn, giới thiệu (1) Lịch sử BĐKH trong khoảng hàng triệu năm, 20.000 năm và khoảng 1.000 năm trở lại đây với các  thời kỳ nóng, lạnh khác nhau và (2) Các sự kiện liên quan đến BĐKH như phát minh ra máy hơi nước, phát minh ra động cơ đốt trong, sự khẳng định về khí nhà kính và hiệu ứng nhà kính; các mốc dân số thế giới đạt 1 tỷ, 2 tỷ, 5 tỷ người; các Hội nghị quốc tế về biến BĐKH….

Phần III: Biến đổi khí hậu ở Việt Nam.

Phần III là phần quan trọng nhất,  gồm 4 chương tập trung vào vấn đề BĐKH của Việt Nam

Chương 4: Biểu hiện của BĐKH ở Việt Nam

Trên cơ sở số liệu lịch sử từ năm 1960 đến 2008, các tác giả xử lý, phân tích một cách khách quan, khoa học về (1) Những biểu hiện của BĐKH ở Việt Nam, thể hiện ở sự biến đổi của một số đặc trưng về xoáy thuận nhiệt đới hoạt động trên biển Đông; biến đổi của một số đặc trưng về xoáy thuận nhiệt đới ảnh hưởng đến Việt Nam, cả về tần số, xu thế biến đổi, sự thay đổi về mùa bão ở nước ta; biến đổi của một số đặc trưng về phơ rông lạnh; (2) Biểu hiện của sự biến đổi của một số yếu tố khí hậu cơ bản như nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm tương đối, lượng bốc hơi và nước biển dâng. Sự thay đổi của các yếu tố khí hậu cơ bản được tính cho từng mùa,cho cả năm và cho các vùng khí hậu cơ bản trong cả nước.

Chương 5: Kịch bản BĐKH cho Việt Nam

Các tác giả giới thiệu kết quả tính toán các kịch bản BĐKH cho Việt Nam năm 1994, 1998 và 2009, trong đó kịch bản năm 2009 được giới thiệu chi tiết.

Theo kịch bản BĐKH năm 2009, nhiệt độ và lượng mưa trung bình năm, về cơ bản biến đổi như sau:

- Theo kịch bản phát thải thấp, vào cuối thế kỷ 21, nhiệt độ trung bình năm có thể tăng khoảng 1,7-1,9 ⁰C ở các vùng khí hậu phía Bắc và 1,1-1,4 ⁰C ở các vùng khí hậu phía Nam. Trên hầu hết các vùng khí hậu, nhiệt độ mùa đông tăng nhanh hơn mùa hè, riêng Nam Bộ thì ngược lại. Trong khi đó lượng mưa năm tăng lên khoảng 5 % ở các vùng khí hậu phía Bắc và 1-2 % ở các vùng khí hậu phía Nam

- Tương tự như vậy, theo kịch bản phát thải trung bình, nhiệt độ trung bình năm tăng lên 2,4-2,8 ⁰C ở vùng khí hậu phía Bắc và 1,6-2,0 ⁰C ở vùng khí hậu phía Nam, còn lượng mưa năm thì tăng lên khoảng 7-8 % ở các vùng khí hậu phía Bắc và 1-4 % ở các vùng khí hậu phía Nam.

- Theo kịch bản phát thải cao, vào cuối thế kỷ 21, nhiệt độ trung bình năm tăng lên 3,1-3,6 ⁰C, còn lượng mưa tăng lên 9-10 % ở các vùng khí hậu phía Bắc;, nhiệt độ tăng 2,1-2,6 ⁰C ở các vùng khí hậu phía Nam,còn lượng mưa tăng 4% ở Nam Trung Bộ và gần 2% ở Tây nguyên.

Mực nước biển dâng trong thế kỷ 21, so với thời kỳ 1980-1999, ở kịch bản phát thải thấp, là 28 cm vào năm 2050 và 65 cm vào năm 2100; ở kịch bản phát thải vừa, là 30 cm vào năm 2050 và 75 cm vào năm 2100, và cuối cùng, theo kịch bản phát thải cao, là 33 cm vào năm 2050 và 100 cm vào năm 2100.

Chương 6: Tác động của BĐKH

Trong chương này, các tác giả phân tích (1) Tác động của BĐKH đến điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên như tài nguyên khí hậu, tài nguyên đất, tài nguyên nước; (2) Tính dễ bị tổn thương của các lĩnh vực kinh tế - xã hội và các khu vực địa lý – khí hậu do tác động của BĐKH; (3) Tác động của BĐKH đến các lĩnh vực kinh tế - xã hội như lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, công nghiệp, năng lượng, giao thông, du lịch, đời sống và sức khỏe cộng đồng và (4) Tác động của BĐKH đến các vùng khí hậu khác nhau trong cả nước (Tây Bắc, Đông Bắc, Đồng bằng Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ)

Chương 7: Các giải pháp chiến lược ứng phó với BĐKH ở Viêt Nam

Tương tự như chương 6, trong chương này các tác giả đề xuất một loạt các giải pháp chiến lược ứng phó với BĐKH ở nước ta đối với các ngành, lĩnh vực và 8 khu vưc của cả nước.

Phần IV:  Phương pháp nghiên cứu BĐKH ở Việt Nam. Phần này gồm hai chương ngắn.

Chương 8: Phương pháp nghiên cứu biểu hiện BĐKH và lựa chọn kịch bản BĐKH ở Việt Nam

Chương này bao gồm một số phương pháp toán thống kê quen thuộc trong thống kê khí hậu. Riêng về phương pháp xây dựng và lựa chọn kịch bản BĐKH, các tác giả giới thiệu các phần mềm đã được sử dụng ở Việt Nan, bao gồm phầm mềm MAGICC/SCENGEN, mô hình PRECIS, các mô hình nghiên cứu kịch bản nước biển dâng toàn cầu và ước lượng mực nước biển dâng cho Việt Nam.

Chương 9: Phương pháp đánh gía tác động của BĐKH và xây dựng giải pháp thích ứng với BĐKH ở Việt Nam

Chương này bao gồm các phương pháp đánh giả tác động của BĐKH đến tài nguyên thiên nhiên, các hoạt động kinh tế - xã hội và các lĩnh vực của nền kinh tế. Phương pháp chung nhất là phương pháp dự kiến tác động và phương pháp tương tự quá khứ. Phần xây dựng các giải pháp thích ứng, các tác giả chỉ giới thiệu trình tự thực hiện, mà không đi sâu vào chi tiết các giải pháp cụ thể.